“He who is useful is infinite He who is infinite is immune He who is immune is immortal.” LAOTZO সৌ আকাশত নীহাৰিকা উৰে, কত জীৱন, কত ৰূপৰ, কত গুণৰ বৰ্ণ-গন্ধ-গানৰ সুৰৰ প্ৰকাশ, প্ৰেৰণা মাটি-পানীৰে ৰূপ ল’বলৈ বিষ্ণুভুৱনদ্বাৰ। তাত আশাই কান্দে, ভাষাই কান্দে। তাত হাঁহিয়ে ওঁঠ বিচাৰি মৰে। জ্যোতি-বিষ্ণু যুটি সম্পৰ্কে নানা ঠাইত উল্লেখ আছে, যিদৰে উল্লেখ আছে বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ সম্পৰ্কত জন ষ্টেইনবাকৰ প্ৰভাৱৰ কথা তথা ষ্টেইনবাকৰ নিৰ্ভীক বিশ্লেষণ। সেই একেদৰে ক’বলৈ ওলাইছো, অন্য এক বিশেষ যুটিৰ কথা। এয়া কলাগুৰু বিষ্ণুপ্ৰসাদ

জপনাখন খুলি পদূলিটো পাৰ হৈ ঘৰৰ ভিতৰত সোমাইছোঁহে, বাইদেউৱে গলগলীয়া মাতেৰে ক’লে, “তোৰ চিঠি এখন আহিছে। পিয়নে দেউতাৰ হাতত দি গৈছে। কোনোবা ছোৱালী এজনীৰ চিঠি।” ঘৰলৈ সোমাই আহোঁতে যি ফৰকাল মন এটি লৈ গুণগুণাই আহিছিলোঁ, বাইদেউৰ কথাবিলাক শুনাৰ পিছত মনটো কাঁহ পৰি জীণ যোৱাৰ দৰে গোমা হৈ পৰিল। ছোৱালীৰ চিঠি! বিৰাট এটা লাজৰ আৱৰণে শৰীৰৰ শিৰাই শিৰাই বিয়পি যোৱা যেন লাগিল। লাজ লাজ ভাৱেৰেই টি টেবুলৰ ওপৰত থকা চিঠিখন লৈ পঢ়া ৰুমটোলৈ খৰধৰকৈ সোমাই গ’লোঁ। লাজৰ অনুকম্পাত থৰকাচুটি হেৰোৱা ভৰি

গীত হ’ল কবিতা, চিত্ৰ আৰু সুৰৰ এক সংমিশ্ৰণ।  কবিতা ভাগৰ মূল উপাদান হ’ল কথা, ছন্দ আৰু অনুভূতি; চিত্ৰ ভাগৰ মূল উপাদান হ’ল ৰূপ, ৰং ধাৰণা আৰু সুৰ ভাগৰ মূল উপাদান হ’ল তাল, লয় আৰু স্বৰ-লহৰ। এই তিনিটা ভাগৰ প্ৰথম দুটা ভাগৰ দায়িত্ব গীতিকাৰৰ, তৃতীয় ভাগটোৰ দায়িত্ব সুৰকাৰ আৰু গায়কৰ। এই তিনিও ভাগৰ মাজত সু-সামঞ্জস্যইহে গীত এটা জনপ্ৰিয় কৰে। বহুমাত্ৰিক প্ৰতিভাৰ গৰাকী ড° ভূপেন হাজৰিকাই অকলে এই তিনিওভাগ দায়িত্ব সামৰি লৈ শ্ৰোতাক এটাৰ পাছত এটা কালজয়ী গীত উপহাৰ দি গ’ল। গতিকে

ছোৱালীজনীয়ে লক্ষ্য কৰিলে যে ল’ৰা এটাই গানৰ সুৰ এটাৰ স’তে সুঁহুৰি বজাই বজাই তাইৰ ফালে আহি আছে। সি তাইৰ সমুখত আহি থিয় হ’ল আৰু বিনীত স্বৰেৰে পপী ষ্ট্ৰীট কোনফালে জানিব বিচাৰিলে। প্ৰশ্নটোৰ উত্তৰ দিবলৈ চিন্তা কৰাৰ মুহূৰ্তৰ ভিতৰতেই যে ল’ৰাজনে তাইৰ ডিঙিৰ পৰা সোণৰ হাৰডাল আঁজুৰি লৈ দৌৰি পলাব সেইটো তাইৰ চিন্তাৰো অগোচৰ আছিল।  নিজৰ চিন্তাত বিভোৰ হৈ ছোৱালীজনী ৰাস্তাৰ যিটো দিশলৈ গৈ আছিল ল’ৰাজন সেইফালৰ পৰাই আগুৱাই আহিছিল। তাক দেখি তাইৰ একো সন্দেহ বা সাৱধান হোৱাৰ ভাৱ মনলৈ অহা

বৰ্ষাৰণ্য বা ৰেইনফৰেষ্ট (Rainforest) হৈছে জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰে ভৰপূৰ এক অৰণ্য, য’ত অনবৰতে সেমেকা বাতাৱৰণে বিৰাজ কৰে৷ এনে অৰণ্যবিশিষ্ট অঞ্চলত বাৰ্ষিক বৃষ্টিপাতৰ পৰিমাণ আশী ইঞ্চিতকৈও বেছি হোৱা দেখা যায়৷ এনে অৰণ্য নিৰৱচ্ছিন্ন সেমেকা জলবায়ু সহিব পৰা বৃহৎ গছেৰে বিশেষকৈ চিৰসেউজ উদ্ভিদেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ থাকে। এই অৰণ্য পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ সমৃদ্ধিশালী আৰু চহকী অৰণ্য হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে৷ ১৮৯৮ চনত জাৰ্মান উদ্ভিদবিদ আন্দ্ৰে এফ. ডব্লিউ. (Andreas Franz Wilhelm Schimper) -এ পোনপ্ৰথম ৰেইনফৰেষ্ট শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল তেখেতৰ “Pflanzengeographie” ত৷ বছৰটোৰ সকলো সময় আৰ্দ্ৰ হৈ থকা

শব্দৰে নক’লেও মোৰ  অন্তৰত কেৱল  তুমি আৰু তুমি। নিশাৰ সপোনৰ ৰাজ্যত ভাঁহি আহে  মাথোঁ তোমাৰেই প্ৰতিচ্ছবি। সৰস্বতী পূজাত ৰঙা  গোলাপজনী হৈ দিয়া  তোমাৰ‌ মিচিকিয়া  হাঁহিয়ে‌ মোৰ হৃদয়ত  মৰমৰ জোৱাৰ তুলিছিল। জ্বলি উঠিছিল ভালপোৱাৰ শিখা। বতাহৰ আলিংগনত লাজুকী চৰাইজাকে তোমাৰ কোলাত  জিৰণি লৈ  প্ৰেমৰ কথা পাতিছিল। একবিংশ শতিকাৰ কোনো  এটা দিনত সুমধুৰ ক্ষণত  তোমাৰ বিবাহৰ আয়োজন চলিব। বন্ধুৱে হঠাৎ আহি খবৰ দিব, অই, ত‌ই জাননে?  তাইৰ বিয়া নহয় ব’হাগত… তেতিয়া মই নিশ্চিতভাৱে ক’ম যে তোমাৰ বিয়াৰ নিমন্ত্ৰণী  পত্ৰখনৰ ডিটিপি  ময়েই কৰিছিলোঁ।

ট্ৰেফেলগাৰ স্কোয়াৰ হৈছে ইংলেণ্ডৰ মধ্য লণ্ডনত অৱস্থিত এটি ৰাজহুৱা চৌহদ আৰু পৰ্যটকৰ আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰবিন্দুস্বৰূপ। এই ঠাইখনৰ পূৰ্বৰ নাম আছিল চাৰিংক্ৰছ। ইয়াৰ মাজত আছে নেলচনৰ স্তম্ভ, যাৰ দুয়োফালে চাৰিটা সিংহৰ ভাস্কৰ্য্যৰ লগতে ইয়াত যথেষ্ট সংখ্যক প্ৰতিমূৰ্ত্তি আৰু ভাস্কৰ্য্য আছে। নৱবৰ্ষৰ প্ৰাকক্ষণত জনসাধাৰণৰ সমাৱেশৰ অন্যতম বিশিষ্ট অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত ৰাজনৈতিক সভা, প্ৰতিবাদ, সামাজিক সমাৱেশ আদি অন্যতম। এসময়ত ই পাৰ চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত আছিল আৰু ইহঁতক খুৱাই দিয়াটো আছিল পৰ্যটকৰ এক প্ৰধান আকৰ্ষণ স্বৰূপ। ঐতিহাসিক ট্রেফেলগাৰ যুদ্ধৰ স্মৃতিক সুঁৱৰি এই প্ৰসিদ্ধ ৰাজহুৱা চতুষ্কোণ ক্ষেত্ৰৰ

বৰুৱাৰ বাপেকে মৃত্যুৰ আগে আগে দি যোৱা অৰ্থাৎ মৃত্যুৰ ঠিক দুমাহ মানৰ আগতে তেওঁক নিজ হাতে লিখা বংশাৱলীখন হাতত দি কৈছিল “এইখন সযতনে থ’বি, কেতিয়াবা এইখন পঢ়িবি! পঢ়িলে নিজৰ বংশৰ উপৰি পুৰুষসকল নো কোন আছিল, তাক জানিব পাৰিবি!” বাপেকৰ কথা মানি তেওঁ বংশাৱলীখন সযতনে ৰাখিলে ঠিকেই কিন্তু সেইখন উলিয়াই কোনো দিনেই তেওঁৰ পঢ়ি চাবলৈ সময় নহ’ল। তেওঁৰ সেইখনৰ কথা হয়তো মনতেই নপৰিলেহেঁতেন! আজি গাৱঁৰ ঘৰৰপৰা ফোন এটা আহিলত তেওঁৰ বংশাৱলীখনলৈ মনত পৰিল।ডাঙৰ ককায়েকৰ ভতিজা ছোৱালীজনীৰ বিয়া। সেইবাবে আজু আইতাক-ককাকৰ নাম

নীলা শ্বেড দিয়া ইলেকট্ৰিক বাল্বটোৰ ওপৰত কেইদিনমানৰ পৰা পখিলা এজনী আহি বহে। যিমান সময় মই টেবুলত বহি লেখা-পঢ়া কৰোঁ পখিলাজনীয়ে শ্বেডটোৰ ওপৰত শান্তভাৱে বহি থাকে। আশাৰ মৃত্যুৰ কিছুদিন পাছৰপৰাই পখিলাজনী মোৰ সন্ধিয়াৰ সঙ্গী হৈছে। বন্ধু সোমেশ্বৰ আহি কোঠাত প্ৰৱেশ কৰিছে। আজিকালি প্ৰায়ে আহে। তাক দেখিলে মোৰ ভয় লগা হৈছে। তাৰ ভনীয়েক বেলাৰ প্ৰতি আজিকালি মোৰ দুৰ্বলতা যে অনুভৱ হৈছে সেয়া সি ধৰিব পাৰিছে। নিৰুপায়ত পৰিছোঁ। সোমেশ্বৰে  আহিয়েই কথা আৰম্ভ কৰি দিলে…. “বেলা সম্বন্ধে কি ঠিক কৰিলা?” মনে মনে ৰ’লোঁ।  “যিয়েই

চিত্ৰ – ১   দুপৰ নিশা ৰিণি ৰিণি শুনিছোঁ ‎এটি কাতৰ চিঞৰ।  ‎কাণপাতি শুনিলোঁ, ‎সেয়া যেন কান্দোন অসহায় যুৱতীৰ ‎কোনো অমানুহৰ কুটিল স্পৰ্শই গিলিছে ‎তাইৰ শৰীৰ।    ‎ চিত্ৰ – ২   দুখন শীৰ্ণকায় হাতৰ জনসমুদ্রত বিচৰণ  ‎নুমুৱাবলৈ ভোকৰ জুঁই ‎হঠাৎ যেন এটি হাঁহি বাগৰি পৰিল ‎কদৰ্যময় আৱৰ্জনাত যেন পালে,  ‎এটুকুৰা ৰুটিৰ সন্ধান।   ‎চিত্ৰ – ৩   হঠাৎ চাইৰেন বাজি উঠিল ‎ৰাষ্টাৰ যানজঁটবোৰ নিমিষতে নাইকিয়া হ’ল  ‎পাৰ হ’ল বেগেৰে এজাক বতাহ,  ‎শুকুলা বৰণৰ গাড়ীৰ সমদল।  ‎মন্ত্ৰীয়ে বোলে, ৰজা এইদৰেই